Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

7 lutego 2018

NR 89 (Luty 2018)

Alarm smogowy
Co robić?

Polskie dzieci oddychają najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Europie. Ta sytuacja spowodowała skierowanie, przez Rzecznika Praw Dziecka, listu do Minister Anny Zalewskiej w sprawie określenia wytycznych dla szkół i przedszkoli w sytuacji podwyższonego poziomu zanieczyszczenia powietrza.

 

Rzecznik Praw Dziecka podkreśla w liście, że lokalne władze samorządowe, szczególnie w dużych miastach, próbują problemowi zaradzić, jednak jego zdaniem sprawa powinna być uregulowana odgórnie. Chodzi o wypracowanie „rozwiązań systemowych uwzględniających sposób postępowania jednostek systemu oświaty w sytuacji podwyższonych norm zanieczyszczenia powietrza” – czytamy w liście RPD do MEN. Ochrona powietrza w obecnie obowiązujących wytycznych. 

Obecnie obowiązujące wytyczne w sprawie ochrony powietrza wydało Ministerstwo Środowiska, ogłaszając w kwietniu 2015 r. Krajowy Program Ochrony Powietrza. To właśnie na podstawie tego programu podejmowane są lokalne dziania, jak np. zakup przez władze Warszawy oczyszczaczy powietrza dla 117 przedszkoli. Miasto przekazało również środki na zakup filtrów i akcesoriów niezbędnych w eksploatacji oczyszczaczy. Według obowiązujących przepisów dyrektor szkoły może w sytuacji wyjątkowej i uzasadnionej, do której można zaliczyć smog, ustalić dzień wolny od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Jednak takie rozwiązania w przypadku przedszkoli poważnie utrudniają funkcjonowanie wielu rodzicom, gdyż wiąże się to ze znalezieniem opieki nad dzieckiem, a przecież nie chodzi o to, aby utrudniać sobie życie, ale polepszać. W związku z tym RPD wskazuje w liście, że działania takie, choć cenne, wydają się niewystarczające i niezapewniające dzieciom bezpieczeństwa w przypadku przekroczenia norm zanieczyszczenia powietrza.

Opierając się na celach zawartych w Krajowym Programie Ochrony Powietrza, widzimy, że poprzez wypracowanie systemowych rozwiązań realizowanych w placówkach oświaty wiele można zdziałać, w szczególności w kwestii podniesienia świadomości ochrony powietrza. Kierunki działań przyjęte w programie wymagają wielopłaszczyznowej spójności, a niewątpliwie poprzez edukację dzieci i młodzieży możliwe jest podniesienie świadomości ochrony środowiska, w tym także powietrza.

Realizacja programu zakłada poprawę jakości powietrza co najmniej do stanu niezagrażającego zdrowiu ludzi, zgodnie z wymogami prawodawstwa Unii Europejskiej i krajowego do roku 2030 Polska powinna osiągnąć cele wyznaczone przez Światową Organizację Zdrowia. Chodzi o podniesienie rangi zagadnienia jakości powietrza poprzez skonsolidowanie działań na szczeblu krajowym oraz powołanie szerokiego partnerstwa na rzecz poprawy jakości powietrza. W kwestii budowania świadomości ochrony zdrowia, środowiska czy powietrza placówki oświaty są głównymi partnerami, którzy powinni być systemowo włączeni w realizację programu. Jakie jeszcze cele zakłada Krajowy Program Ochrony Powietrza? Oto niektóre z nich:

  • stworzenie ram prawnych sprzyjających realizacji efektywnych działań mających na celu poprawę jakości powietrza – z pewnością chodzi także o wytyczne, o których pisze Rzecznik Praw Dziecka w liście do Minister Edukacji,
  • włączenie społeczeństwa w działania na rzecz poprawy jakości powietrza poprzez zwiększenie świadomości społecznej oraz tworzenie trwałych platform dialogu z organizacjami społecznymi – tutaj szczególną rolę do odegrania mają placówki systemu oświaty,
  • rozwój i rozpowszechnienie technologii sprzyjających poprawie jakości powietrza,
  • rozwój mechanizmów kontrolowania źródeł niskiej emisji sprzyjających poprawie jakości powietrza,
  • umożliwienie straży gminnej karania osób fizycznych za spalanie odpadów w piecach domowych.

 

CO ZROBIĆ, ABY POWIEDZENIE „ZDROWE POWIETRZE, ZDROWE DZIECI” BYŁO PRAWDZIWE?

Wiadomo, że grupami szczególnie narażonymi na choroby związane z zanieczyszczeniami powietrza są dzieci. Zanieczyszczenia oddziałują negatywnie na rozwój dziecka już w okresie płodowym. Badania prowadzone w Stanach Zjednoczonych i Polsce przez Polsko-Amerykański Instytut Pediatrii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum wskazują, że dzieci, których matki w okresie ciąży przebywały na terenach o dużym zanieczyszczeniu powietrza, miały mniejszą masę urodzeniową, były bardziej podatne na zapalenia dolnych i górnych dróg oddechowych i nawracające zapalenie płuc w okresie niemowlęcym i późniejszym, a nawet wykazywały gorszy rozwój umysłowy. Z badań wynika, że u dzieci, których matki w okresie ciąży były narażone na wysokie stężenia pyłów (PM2,5, PM10), prawdopodobieństwo nawracającego zapalenia płuc było średnio trzy razy większe niż w grupie pozostałych badanych dzieci. Jednak wśród dzieci astmatycznych prawdopodobieństwo wystąpienia nawrotowego zapalenia oskrzeli było już pięciokrotnie wyższe niż w grupie dzieci nieastmatycznych.

Jako zarządzający placówkami oświaty powinniśmy zainteresować się tym, jak dana gmina wywiązuje się z realizacji tego programu.
Być może tą drogą uda się pozyskać środki na zakup oczyszczaczy powietrza w placówce lub otrzymać od gminy gotowe wyposażenie.

Z obserwacji zachowań dzieci w przedszkolach wynika, że coraz więcej z nich jest dotkniętych objawami chorobowymi przypominającymi przeziębienie, którym nie towarzyszy podniesiona temperatura ciała. Mamy więc najprawdopodobniej do czynienia ze skutkami m.in. zanieczyszczonego powietrza, w postaci kataru, kaszlu, wysypki, rozdrażnienia powodującego nadruchliwość lub odwrotnie – bierność i apatię. Na szczęście nie wszystkie regiony kraju są narażone na przekroczenie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy